اجاره کشتی (Chartering) چیست؟ تفاوت چارتر سفری (Voyage) و زمانی (Time) در حمل فله
وقتی حجم کالای شما از حد یک کانتینر یا حتی ده کانتینر فراتر میرود، دیگر “رزرو کردن جا” (Booking) در خطوط کشتیرانی معمولی (Liner) منطقی و بهصرفه نیست. فرض کنید میخواهید ۵۰,۰۰۰ تن ذرت دامی، ۱۰,۰۰۰ تن لوله فولادی یا ۳۰,۰۰۰ تن کلینکر سیمان صادر کنید. هیچ خط کشتیرانی کانتینری نمیتواند این حجم را با قیمت مناسب جابجا کند.
اینجاست که شما باید وارد لیگ برتر لجستیک شوید: اجاره دربست کشتی یا چارترینگ (Chartering). در این روش، شما مانند گرفتن یک “تاکسی دربست” یا “اجاره خودرو”، یک کشتی را برای خودتان میگیرید. اما قراردادهای اجاره کشتی (Charter Party) بسیار پیچیده و فنی هستند. اشتباه در محاسبه زمان بارگیری (Laytime) میتواند منجر به جریمههای میلیون دلاری شود.
در این مقاله تخصصی از کاویان کالا، انواع روشهای اجاره کشتی را بررسی میکنیم.
چارترینگ (Chartering) دقیقاً چیست؟
چارترینگ توافقی است بین مالک کشتی (Shipowner) و اجارهکننده (Charterer – صاحب کالا) برای اجاره کل کشتی یا بخشی از آن جهت حمل کالا. این قرارداد بر اساس فرمتهای استاندارد بینالمللی (مانند GENCON برای فله خشک) تنظیم میشود و تمام جزئیات مسئولیتها را تعیین میکند.
۱. اجاره سفری (Voyage Charter) – مثل تاکسی دربست
این رایجترین نوع اجاره برای تجار است.
-
نحوه عملکرد: شما کشتی را برای یک سفر مشخص از بندر A به بندر B اجاره میکنید.
-
هزینه: شما مبلغی توافقی به ازای هر تن کالا (Freight per Ton) یا یک مبلغ کلی (Lumpsum) میپردازید.
-
مسئولیت مالک کشتی: تأمین خدمه، سوخت، هزینه تعمیرات، بیمه بدنه کشتی و عوارض بندری بر عهده مالک است.
-
مسئولیت شما: تأمین کالا، پرداخت هزینه بارگیری و تخلیه (بسته به ترم قرارداد مثل FIOST) و پرداخت کرایه.
مفهوم حیاتی: Laytime و Demurrage در اجاره سفری در قرارداد ذکر میشود که شما مثلاً ۳ روز فرصت دارید تا کشتی را بارگیری کنید (Laytime).
-
اگر در ۲ روز تمام کنید، مالک کشتی به شما پاداش میدهد (Despatch).
-
اگر در ۵ روز تمام کنید، باید جریمه سنگینی بپردازید (Demurrage).
۲. اجاره زمانی (Time Charter) – مثل کرایه خودرو با راننده
این روش برای تجار بزرگ یا شرکتهای فورواردر مناسب است.
-
نحوه عملکرد: شما کشتی را برای یک مدت زمان مشخص (مثلاً ۶ ماه یا یک سال) اجاره میکنید. در این مدت کشتی هر کجا شما بگویید میرود.
-
هزینه: شما مبلغی را به عنوان “اجاره روزانه” (Daily Hire Rate) به مالک میپردازید.
-
مسئولیت مالک کشتی: تأمین کشتی سالم، خدمه، حقوق خدمه، بیمه بدنه و تعمیرات فنی.
-
مسئولیت شما (حیاتی): در این روش، شما باید هزینه سوخت (Bunker) و عوارض بندری (Port Dues) را بپردازید. شما تبدیل به “دیسپچر” کشتی میشوید و به کاپیتان دستور میدهید کجا برود.
۳. اجاره دربست بدون خدمه (Bareboat Charter) – مثل لیزینگ خودرو
این روش برای تجار عادی کاربرد ندارد و بیشتر برای شرکتهای کشتیرانی است.
-
نحوه عملکرد: شما کشتی خالی را (بدون کاپیتان و خدمه) اجاره میکنید.
-
مسئولیت: شما باید خودتان خدمه استخدام کنید، بیمه کنید، تعمیر کنید و سوخت بزنید. شما عملاً برای مدت قرارداد “مالک موقت” کشتی میشوید.
اصطلاحات تخصصی بارگیری در چارترینگ
در اجاره سفری، اینکه هزینه بارگیری و تخلیه با کیست، با کلمات اختصاری مشخص میشود:
-
FILO (Free In, Liner Out): هزینه بارگیری با شماست، تخلیه با مالک کشتی.
-
LIFO (Liner In, Free Out): هزینه بارگیری با مالک کشتی، تخلیه با شما.
-
FIO (Free In and Out): هم بارگیری و هم تخلیه با شماست (رایجترین روش در فله). مالک کشتی فقط مسئول حمل روی آب است.
کاویان کالا: بروکر معتمد شما در بازار چارترینگ
بازار چارترینگ بازاری پرنوسان و کاملاً تخصصی است. پیدا کردن کشتی مناسب که در زمان مورد نظر شما در موقعیت (Position) مناسب باشد، نیازمند دسترسی به شبکه مالکان کشتی (Shipowners) و بروکرهای جهانی است.
شرکت حمل و نقل بین المللی کاویان کالا با فعالیت در حوزه دریای خزر (برای غلات و چوب روسیه) و خلیج فارس (برای مواد معدنی و مصالح ساختمانی)، خدمات چارترینگ و بروکرینگ (Ship Broking) را ارائه میدهد. تیم چارترینگ ما:
-
بهترین کشتی فلهبر (Handymax, Panamax, etc.) را متناسب با تناژ بار شما پیدا میکند.
-
در مذاکرات قرارداد (Charter Party) منافع شما را در مورد نرخ دموراژ و زمان Laytime حفظ میکند.
-
بر عملیات بارگیری و تخلیه نظارت میکند تا از جریمههای تأخیر جلوگیری شود.
برای اجاره کشتی و حمل محمولههای فله چند هزار تنی، به تجربه و شبکه بینالمللی کاویان کالا اعتماد کنید.
تلفن :
ایمیل :
