راهنمای حمل کالاهای خطرناک (DG Cargo) و کلاس‌های ۹ گانه IMO: چگونه مواد شیمیایی را ایمن حمل کنیم؟

در دنیای حمل و نقل بین‌المللی، همه کالاها بی‌خطر نیستند. برخی محموله‌ها مانند یک “بمب ساعتی” در انبار کشتی یا هواپیما عمل می‌کنند. یک جرقه کوچک، نشت یک مایع اسیدی، یا حتی افزایش دمای محیط می‌تواند باعث انفجار، آتش‌سوزی‌های غیرقابل کنترل یا انتشار گازهای سمی شود که جان خدمه و امنیت کل کشتی را به خطر می‌اندازد. به همین دلیل، حمل کالاهای خطرناک (Dangerous Goods – DG) تابع سخت‌گیرانه‌ترین، پیچیده‌ترین و دقیق‌ترین قوانین بین‌المللی در صنعت لجستیک است.

بسیاری از بازرگانان تصور می‌کنند “کالای خطرناک” فقط شامل مواد منفجره یا رادیواکتیو است. اما آیا می‌دانستید که زغال چوب، باتری‌های لیتیومی موبایل، عطر و ادکلن، یا حتی کودهای شیمیایی کشاورزی هم جزو کالاهای خطرناک محسوب می‌شوند؟ عدم اعلام صحیح این کالاها، جریمه‌های سنگین و توقیف بار را به همراه دارد.

در این مقاله جامع و تخصصی از کاویان کالا، کد بین‌المللی دریایی کالاهای خطرناک (IMDG Code)، اهمیت حیاتی برگه MSDS و کلاس‌های ۹ گانه خطر را بررسی می‌کنیم.

کالای خطرناک (DG) چیست؟ کد IMDG

سازمان جهانی دریانوردی (IMO) برای ایمن‌سازی حمل دریایی، مجموعه‌ای از مقررات را تحت عنوان IMDG Code (International Maritime Dangerous Goods Code) تدوین کرده است. طبق این کد، هر ماده‌ای که دارای خواص فیزیکی یا شیمیایی خاصی باشد که بتواند در حین حمل به انسان، محیط زیست یا اموال آسیب برساند، “کالای خطرناک” تلقی می‌شود.

نکته کلیدی: مسئولیت اصلی شناسایی، طبقه‌بندی و بسته‌بندی صحیح این کالاها مستقیماً بر عهده فرستنده (Shipper/Consignor) است. اگر فرستنده ماهیت خطرناک کالا را پنهان کند (Misdeclaration)، مسئول تمام خسارات وارده خواهد بود.

شناسنامه کالا: برگه MSDS و شماره UN

برای حمل هر نوع ماده شیمیایی یا مشکوک، خط کشتیرانی یا ایرلاین از شما یک سند حیاتی می‌خواهد: برگه اطلاعات ایمنی مواد (MSDS – Material Safety Data Sheet). این برگه که توسط تولیدکننده صادر می‌شود، شامل ۱۶ بخش است، اما برای حمل و نقل، بخش ۱۴ (Transport Information) حیاتی است که دو کد مهم را مشخص می‌کند:

1. شماره سازمان ملل (UN Number): یک کد ۴ رقمی که هویت بین‌المللی ماده را نشان می‌دهد. (مثلاً UN 1263 برای رنگ، یا UN 1044 برای کپسول آتش‌نشانی).

2. گروه بسته‌بندی (Packing Group): شدت خطر را نشان می‌دهد.

   • گروه I: خطر زیاد (نیاز به مقاوم‌ترین بسته‌بندی).

   • گروه II: خطر متوسط.

   • گروه III: خطر کم.

کلاس‌های ۹ گانه کالاهای خطرناک (IMO Classes)

کالاهای DG بر اساس نوع خطری که ایجاد می‌کنند، به ۹ کلاس اصلی تقسیم می‌شوند. شناخت این کلاس‌ها برای برچسب‌زنی (Labeling) صحیح روی کارتن و کانتینر الزامی است:

• کلاس ۱: مواد منفجره (Explosives): موادی که خطر انفجار دارند. (مثل دینامیت، فشفشه، مهمات). حمل این‌ها بسیار محدود و دشوار است.

• کلاس ۲: گازها (Gases):

  • ۲.۱: گازهای قابل اشتعال (مثل اسپری‌ها، فندک).

  • ۲.۲: گازهای غیرقابل اشتعال و غیرسمی (مثل کپسول اکسیژن فشرده).

  • ۲.۳: گازهای سمی (مثل کلر).

• کلاس ۳: مایعات قابل اشتعال (Flammable Liquids): رایج‌ترین دسته در تجارت. شامل رنگ‌ها، الکل‌ها، حلال‌ها، بنزین، چسب‌ها و استون. خطر اصلی آن‌ها نقطه اشتعال (Flash Point) پایین است.

• کلاس ۴: جامدات قابل اشتعال (Flammable Solids):

  • ۴.۱: جامداتی که با اصطکاک آتش می‌گیرند (مثل کبریت).

  • ۴.۲: موادی که خودبه‌خود آتش می‌گیرند (مثل فسفر سفید یا زغال فعال).

  • ۴.۳: موادی که در تماس با آب گاز اشتعال‌زا تولید می‌کنند (مثل کاربید کلسیم).

• کلاس ۵: مواد اکسیدکننده (Oxidizing Substances): موادی که خودشان نمی‌سوزند اما با آزاد کردن اکسیژن، آتش‌سوزی‌های دیگر را شدیدتر می‌کنند (مثل کودهای نیترات آمونیوم، سفیدکننده‌ها).

• کلاس ۶: مواد سمی و عفونی (Toxic & Infectious):

  • ۶.۱: مواد سمی (مثل سیانید، آفت‌کش‌ها).

  • ۶.۲: مواد عفونی (مثل نمونه‌های ویروسی، زباله‌های بیمارستانی).

• کلاس ۷: مواد رادیواکتیو (Radioactive Material): مثل اورانیوم یا تجهیزات پزشکی هسته‌ای.

• کلاس ۸: مواد خورنده (Corrosives): موادی که در صورت نشت، فلز کشتی را سوراخ کرده و پوست را می‌سوزانند (مثل اسید سولفوریک، سود سوزآور، باتری‌های اسیدی).

• کلاس ۹: کالاهای خطرناک متفرقه (Miscellaneous): موادی که در ۸ دسته بالا نیستند اما خطرناکند. مهم‌ترین عضو این گروه باتری‌های لیتیومی، یخ خشک و برخی مواد پلیمری هستند.

الزامات بسته‌بندی و برچسب‌زنی (Placarding)

بسته‌بندی کالای DG نمی‌تواند یک کارتن معمولی باشد. باید از بسته‌بندی‌های تأیید شده توسط سازمان ملل (UN Certified Packaging) استفاده شود که تست‌های سقوط و فشار را گذرانده‌اند. علاوه بر این، روی هر بسته و روی چهار طرف کانتینر باید برچسب‌های لوزی شکل مخصوص آن کلاس (Placards) چسبانده شود تا خدمه کشتی و بندر از فاصله دور بدانند با چه خطری روبرو هستند.

هزینه‌های حمل DG Cargo

حمل کالای خطرناک همیشه گران‌تر از کالای معمولی است، زیرا:

1. Surcharge خطرناک: خط کشتیرانی مبلغی اضافه (DG Surcharge) دریافت می‌کند.

2. تخلیه و بارگیری مستقیم: در بسیاری از بنادر، کالای DG (به ویژه کلاس‌های پرخطر) اجازه دپو شدن در محوطه بندر را ندارد و باید به صورت “حمل یکسره” (Direct Delivery) از کشتی به کامیون منتقل شود که نیازمند هماهنگی دقیق و هزینه پایانه بالاتر است.

کاویان کالا: ایمنی، خط قرمز ماست

حمل کالای خطرناک جایی برای آزمون و خطا نیست. یک اشتباه کوچک در اعلام Flash Point یک مایع یا بسته‌بندی نادرست باتری لیتیومی، می‌تواند منجر به آتش‌سوزی در اقیانوس و خسارات میلیون دلاری شود.

شرکت حمل و نقل بین المللی کاویان کالا با داشتن تیم متخصص در امور کالاهای خطرناک (DG Experts)، خدمات زیر را ارائه می‌دهد:

• بررسی دقیق MSDS و مشاوره در مورد کلاس خطر و UN Number.

• هماهنگی با خطوط کشتیرانی که مجوز حمل DG دارند.

• بررسی بسته‌بندی و برچسب‌زنی مطابق با استاندارد IMDG.

• اجاره ایزو تانک (ISO Tank) برای حمل ایمن مایعات شیمیایی فله.

اگر کالای شما شیمیایی، باتری‌دار یا مشکوک به خطر است، ریسک نکنید. برای حمل ایمن و قانونی با رعایت تمام پروتکل‌های بین‌المللی، با متخصصان DG کاویان کالا تماس بگیرید.

تلفن :

02122267901

02122267902

02122267903

ایمیل :

info@kaviankala.com