قانون FCA (Free Carrier) چیست؟ جایگزین هوشمندانه و امنِ FOB برای کانتینرها

اگر شما تاجری هستید که کالا را به صورت کانتینری (چه FCL و چه LCL) وارد یا صادر می‌کنید و در قرارداد خود از قانون FOB (Free On Board) استفاده می‌کنید، باید بدانید که احتمالاً در حال پذیرش ریسکی هستید که از آن خبر ندارید.

اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) که نویسنده قوانین اینکوترمز است، سال‌هاست به بازرگانان هشدار می‌دهد: “برای کانتینر از FOB استفاده نکنید! به جای آن از FCA استفاده کنید.” اما چرا؟ مگر FOB رایج‌ترین قانون تجارت نیست؟ مشکل اینجاست که FOB برای “دنیای قبل از کانتینر” و برای بشکه‌ها و گونی‌هایی طراحی شده بود که مستقیماً روی عرشه کشتی گذاشته می‌شدند.

در این مقاله تخصصی از کاویان کالا، دلیل خطرناک بودن FOB برای کانتینرها را فاش می‌کنیم و نشان می‌دهیم چرا FCA (Free Carrier – تحویل به حمل‌کننده) بهترین دوست شما در تجارت مدرن است.

مشکل FOB با کانتینرها چیست؟ (منطقه خاکستری ریسک)

در قانون FOB، فروشنده زمانی مسئولیتش تمام می‌شود (و ریسک به خریدار منتقل می‌شود) که کالا “روی عرشه کشتی” (On Board) قرار گیرد.

اما در حمل کانتینری واقعیت چیست؟ فروشنده کانتینر را پر می‌کند و آن را به ترمینال کانتینری بندر (CY) تحویل می‌دهد، نه روی کشتی! کانتینر ممکن است ۳ یا ۴ روز در محوطه بندر بماند تا کشتی برسد و نوبت بارگیری شود.

• سناریوی فاجعه: فرض کنید فروشنده کانتینر را سالم به ترمینال تحویل داد. دو روز بعد (قبل از آمدن کشتی)، در اثر طوفان یا اشتباه لیفتراک بندر، کانتینر آسیب می‌بیند یا آتش می‌گیرد.

• چه کسی مسئول است؟ طبق قانون FOB، چون کالا هنوز “روی عرشه” نرفته، فروشنده مسئول است. اما فروشنده می‌گوید: “من کالا را سالم تحویل بندر دادم، من دسترسی به بندر ندارم و کنترلی روی آن ندارم!” اینجاست که دعوای حقوقی پیچیده و طولانی بین خریدار و فروشنده شروع می‌شود.

راه حل: قانون FCA (Free Carrier) – تحویل به حمل‌کننده

قانون FCA دقیقاً برای حل این مشکل طراحی شده است. در FCA، نقطه انتقال ریسک، “لحظه تحویل کالا به اولین حمل‌کننده” است.

• اگر محل تحویل انبار فروشنده باشد: لحظه‌ای که کانتینر روی کامیون خریدار بارگیری می‌شود، ریسک منتقل شده است.

• اگر محل تحویل ترمینال بندر باشد: لحظه‌ای که کانتینر وارد دروازه بندر می‌شود و تحویل اپراتور بندر می‌گردد، ریسک به خریدار منتقل می‌شود.

مزیت بزرگ: در FCA، فاصله زمانی بین “تحویل کالا” و “بارگیری روی کشتی” پوشش داده می‌شود. به محض اینکه فروشنده بار را به بندر تحویل داد، مسئولیتش تمام است و اگر در بندر اتفاقی بیفتد، بیمه خریدار باید خسارت را بدهد (چون ریسک منتقل شده است). این شفافیت، جلوی دعوا را می‌گیرد.

FCA و بارنامه (یک تغییر مهم در ۲۰۲۰)

یکی از دلایلی که خریداران (و بانک‌ها در روش LC) عاشق FOB بودند، این بود که در FOB حتماً یک بارنامه “On Board” صادر می‌شود که نشان می‌دهد کالا روی کشتی است. در FCA قدیمی، ممکن بود بارنامه “Received for Shipment” صادر شود که بانک‌ها قبول نداشتند.

اما در اینکوترمز ۲۰۲۰، یک آپشن عالی به FCA اضافه شد: طرفین می‌توانند توافق کنند که خریدار به خط کشتیرانی دستور دهد تا پس از بارگیری کالا، یک بارنامه On Board برای فروشنده صادر کند (حتی اگر ترم FCA باشد). این ویژگی، مشکل بانکی FCA را کاملاً حل کرده است.

مزایای FCA برای خریدار ایرانی

1. انعطاف‌پذیری در محل تحویل: در FCA می‌توانید توافق کنید کالا را در انبار فروشنده (Factory)، انبار فورواردر در شنزن، یا ترمینال شانگهای تحویل بگیرید.

2. کنترل بهتر بر حمل: شما (خریدار) فورواردر را انتخاب می‌کنید. این یعنی کنترل هزینه‌ها و انتخاب مسیر (مستقیم یا غیرمستقیم) دست شماست.

3. مناسب برای حمل ترکیبی: اگر بار شما اول با کامیون می‌رود، بعد قطار و بعد کشتی (Multimodal)، قانون FOB اصلا کاربرد ندارد! اما FCA برای تمام این روش‌ها معتبر است.

مقایسه نهایی: FOB یا FCA؟

کاویان کالا: به‌روزرسانی قراردادهای تجاری شما

تجارت با قوانین ۵۰ سال پیش، ریسک‌های امروزی را پوشش نمی‌دهد. در شرکت حمل و نقل بین المللی کاویان کالا، ما نه تنها بار شما را حمل می‌کنیم، بلکه قراردادهای شما را ایمن می‌کنیم. پیشنهاد ما به تمام مشتریانی که کانتینر وارد می‌کنند این است: در پروفرمای بعدی خود، به جای FOB Shanghai بنویسید FCA Shanghai CY.

این تغییر کوچک کلمات، شما را از منطقه خاکستریِ مسئولیت در بندر نجات می‌دهد و پوشش بیمه‌ای شما را شفاف‌تر می‌کند.

برای مشاوره در مورد تغییر اینکوترمز قراردادهای خود و استعلام نرخ‌های FCA از سراسر جهان، با کارشناسان خبره کاویان کالا تماس بگیرید.

تلفن :

02122267901

02122267902

02122267903

ایمیل :

info@kaviankala.com